De regio Leiden staat voor grote ruimtelijke keuzes. De druk op de schaarse ruimte voor wonen, werken, energie en natuur neemt snel toe. De recent geactualiseerde regionale bedrijventerreinenstrategie van Key Region Leiden laat zien dat de regio de komende tien jaar 47,2 tot 63,5 hectare extra ruimte voor bedrijventerreinen nodig heeft om groei, vervanging en verplaatsing mogelijk te maken.
De bedrijventerreinenstrategie is het regionale beleidskader waarin de zes 071‑gemeenten — Leiden, Katwijk, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude — gezamenlijk vastleggen:
De strategie is in 2024 geactualiseerd vanwege de groeiende ruimtedruk en vormt de basis voor toekomstige ruimtelijke keuzes in de regio.
De strategie wordt getrokken door de regionale Stuurgroep Bedrijventerreinenstrategie, bestaande uit:
Daarnaast:
Om te onderzoeken hoe Leiden toekomstgericht met deze ruimtedruk kan omgaan, heeft Bedrijvig Leiden Buro SRO gevraagd een stedenbouwkundige verkenning uit te voeren voor de Oostvlietpolder.
De publieke studie laat zien dat een zorgvuldig ontworpen, duurzaam bedrijventerrein in dit gebied goed te combineren is met natuur, water en recreatie. De verkenning bevat onder meer:
De studie biedt geen blauwdruk, maar laat zien dat een duurzame, landschappelijk ingepaste werklocatie wél degelijk mogelijk is.
De verkenning laat zien dat bedrijvigheid, natuur en klimaatdoelen elkaar niet hoeven te bijten. Een moderne, duurzame werklocatie kan juist helpen om Leiden groener, schoner en eerlijker te maken. Door bedrijven te concentreren op een plek waar dat ruimtelijk wél past, ontstaat er binnen de stad ruimte om bestaande terreinen te vergroenen, te verduurzamen en beter te benutten.
Tegelijkertijd biedt zo’n locatie plek aan circulaire bedrijven, energie-opwekking, klimaatadaptatie, waterberging, zero‑emissie logistiek en banen voor alle opleidingsniveaus.
Het uitgangspunt is dus niet méér verstening, maar slimmer ruimtegebruik:
Leiden staat voor een enorme woningbouwopgave richting 2030 en 2040. Toch wordt er in de praktijk nog steeds opvallend vaak naar bestaande bedrijventerreinen gekeken als dé plek om woningen te bouwen. Die terreinen zouden “makkelijk te transformeren” zijn, en dus ligt de oplossing voor de woningnood volgens sommigen voor het oprapen. Maar daarmee gaat iets cruciaals mis.
In het publieke debat en in de politiek ligt het accent bijna volledig op de woningnood. Wat daarbij te vaak wordt vergeten, is dat een stad alleen kan bloeien wanneer er óók een gezonde, toekomstbestendige economie is. Een economie die banen biedt, ondernemers ruimte geeft en de brede welvaart ondersteunt waar Leiden trots op wil zijn. Bedrijventerreinen worden nog steeds weggezet als een makkelijke kaart die je kunt trekken om woningtekorten op te lossen.
Maar die “makkelijke optie” is misleidend — en gevaarlijk kort door de bocht.
Leiden kan haar klimaat-, energie- én economische doelen alleen halen als bedrijventerreinen kunnen meegroeien, moderniseren én verduurzamen.
Daarvoor zijn drie dingen essentieel:
En vooral: we mogen mogelijke locaties niet te vroeg uitsluiten.
Het te snel dichtzetten van opties ondermijnt de toekomst van de stad — zowel voor bewoners als voor bedrijven.
Het project De plek van Bedrijventerreinen in de Energietransitie startte om in kaart te brengen waar bedrijven vastlopen in de energietransitie en hoe bedrijventerreinen een sleutelrol kunnen spelen. Via uitgebreide interviews werd duidelijk dat er veel wens tot verduurzaming is, maar dat de uitvoering stokt door netcongestie, versnipperde aanpak, gebrek aan regie en beperkte organisatiegraad.
1. Project afgerond en omgezet naar uitvoering
Het project is in 2023 formeel afgerond en er is besloten tot structurele vervolgacties.
2. Regionale werkgroep Energietransitie opgericht
Economie071 (nu Key Region Leiden) heeft een afzonderlijke werkgroep ingesteld om energietransitie op bedrijventerreinen gericht aan te pakken.
3. Twee gemeenten treden op als regionale kartrekkers
Dit versterkt de regie en versnelt de uitvoering van energiemaatregelen op terreinniveau.
4. Provincie Zuid-Holland actief aangesloten bij vervolgstappen
Voor financiering, ondersteuning en opschaling is nu structureel overleg met de provincie.
5. Gemeente Leiden richtte een nieuw Kernteam Energietransitie Bedrijven op (2024)
Direct gevolg van signalen uit het rapport; team coördineert netcongestie, ondersteuning en verduurzaming.
6. Aanpassing gemeentelijk Plan van Aanpak verduurzaming bedrijven
Op advies van Ondernemend Leiden is de aanpak flexibeler gemaakt; geen verplichte routekaarten meer en meer maatwerk per terrein.
7. Profielen van alle Leidse bedrijventerreinen vastgesteld (2024)
Deze vormen nu de basis voor gebiedsgerichte energiemaatregelen.
8. Betere organisatie en samenwerking op bedrijventerreinen
Ondernemend Leiden en Bedrijvig Leiden hebben parkmanagementstructuren versterkt en pilots lopen door.
9. Key Region Leiden verlegt prioriteiten (2025)
Door herpositionering en extra aandacht voor de oprichting van een Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij (de ROM-B) die de gewenste verbeterslagen op bedrijventerreinen ter hand moet gaan nemen, is het onderwerp ‘energietransitie’ binnen de regio naar de zijlijn geschoven. Gemeenten en ondernemers nemen nu zelf het voortouw.
De bedrijventerreinenstrategie is het regionale beleidskader waarin de zes 071‑gemeenten — Leiden, Katwijk, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude — gezamenlijk vastleggen:
De strategie is in 2024 geactualiseerd vanwege de groeiende ruimtedruk en vormt de basis voor toekomstige ruimtelijke keuzes in de regio.
De strategie wordt getrokken door de regionale Stuurgroep Bedrijventerreinenstrategie, bestaande uit:
Daarnaast:
De Oostvlietpolder is al jarenlang een politiek gevoelig onderwerp. Waar het gebied in eerdere plannen was aangewezen als mogelijke locatie voor bedrijvigheid, leeft bij de politiek overwegend juist de wens om het open, groene karakter te behouden.
Tegelijkertijd onderstreept de regionale strategie dat alle gemeenten in de regio — Leiden inbegrepen — een gezamenlijke verantwoordelijkheid dragen om voldoende ruimte te bieden aan zowel economie als woningbouw. Juist in deze bredere context is het belangrijk om zorgvuldig, feitelijk en met respect voor maatschappelijke waarden te blijven onderzoeken welke keuzes nodig zijn voor een toekomstbestendige en evenwichtige ontwikkeling van de regio.
Het gaat niet om het tegenover elkaar zetten van economie en natuur, maar om het vinden van een nieuwe balans in een tijd waarin iedere vierkante meter telt.
Brede welvaart vraagt om keuzes – en om vooruitkijken
Of de Oostvlietpolder daadwerkelijk een plek kan krijgen als duurzame werklocatie is uiteindelijk een politieke beslissing. Maar één ding staat buiten kijf: de regionale behoefte aan werkruimte, de woningbouwopgave en de duurzaamheidsambities vragen om nieuw ruimtelijk denken, waarin natuur, economie en leefkwaliteit niet tegenover elkaar hoeven te staan.
De SRO‑verkenning laat zien dat zo’n toekomst mogelijk is. Nu is het aan gemeente, provincie, ondernemers en inwoners om samen te bepalen hoe Leiden die brede welvaart voor de komende decennia vorm gaat geven.
Met andere woorden: het debat verdient actualiteit, nuance en een open blik. Zeker nu de regionale druk op de ruimte verder toeneemt, vraagt brede welvaart om durf, zorgvuldigheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
